Texnologiya Xəbərləri

İnformasiya Təhlükəsizliyi – İnternetdə Qorunmağın 10 Yolu

Kiber hücumlardan qorunmaq, internet dünyamızı, fərdi məlumatlarımızı və korporativ işimizi sağlam bir şəkildə qorumaq üçün informasiya təhlükəsizliyi təmin olunması həyatımızda çox vacibdir.

İnformasiya Təhlükəsizliyi nədir?

Bir varlıq növü olaraq, icazəsiz və ya icazə olmadan girişin, istifadənin, dəyişdirilmənin, açıqlanmanın, məhv edilmənin, dəyişdirilmənin və zədələnmənin qarşısını almaq kimi müəyyən edilir.

İnternet dünyası həyatımızın hər tərəfində əvəzolunmaz bir onlayn məkana çevrildi. İnternetə bağlı qalmaq və kafelərdən restoranlara qədər bir çox yerdə həyatımızı davam etdirmək üçün tətbiqetmələrdən və veb saytlardan istifadə etməli ola bilərik. İnternet dünyası yalnız şəxsi və iş həyatımıza kömək edə bilər, həm də böyük risklər gətirə bilər və maddi və mənəvi ziyanlara səbəb ola bilər.

Bu nöqtədə qarşılaşa biləcəyimiz kiber hücumlardan qorunmaq, informasiya təhlükəsizliyi təmin etmək və kiber hücumların zərərlərini minimuma endirmək üçün internet dünyamızı, şəxsi məlumatlarımızı və korporativ işimizi qorumaq üçün bəzi tədbirlər görməliyik.

Hər gün sürətlə böyüyən və inkişaf edən internetin həm sosial, həm də iş həyatındakı müsbət töhfələrindən faydalanmaq və neqativ hallara qarşı tədbir görmək üçün informasiya təhlükəsizliyi təmin edilməsinin 10 təsirli metodundan bəhs etmək istəyirik.

Şəxsi məlumatlarınızı qoruyun!

Sosial şəbəkələr sayəsində adımız, soyadımız, doğum tariximiz və maraqlarımız kimi şəxsi məlumatlarımızı paylaşmaqla yanaşı çalışdığımız qurum, vəzifə və layihələrimiz kimi bir çox sahələrdə də paylaşırıq.

informasiya tehlukesizliyi

Bu cür şəbəkələrdən istifadə edərkən doğum tarixi, münasibət vəziyyəti, ev ünvanı, bank əməliyyatları kimi bir çox məlumatı paylaşmaq əvəzinə daha ümumi məlumat paylaşmaq, əlbəttə ki, şəxsi məlumatların qorunmasında mühüm bir addım olacaqdır. Bunu bölüşməyimiz lazım olsa, bu məlumatlara müvafiq şəbəkələrdə girişin məhdudlaşdırılması və “yalnız dostlar” və ya “yalnız ailə” olaraq təyin edilməsi məxfiliyinizi qorumağa kömək edəcək elementlərdəndir. Unutmayın ki, bu və bənzər həssas məlumatları açıq şəkildə paylaşmaq, tanımadığınız milyonlarla insana çata bilər və kiber təcavüzkarların əlində böyük bir riskə çevrilə bilər.

Sadə parollardan istifadə etməyin

İnternet dünyasında edilən ən vacib səhv sadə parollardan istifadə etmək və ya bir neçə platformada eyni şəkildə parol istifadə etməkdir. Bu, kiber hücum edənlər üçün misilsiz bir fürsət yaradır. Səni sevirəm, 123456, sevgilim, password1 kimi sadə parolların çox tez qırılacağını düşünməliyik. Bu cür sadə parollar bir neçə saniyəyə çatacaq və sistemlərə və ya hesablarınıza icazəsiz girişə səbəb olacaqdır.

Gizlilik və Təhlükəsizlik Ayarlarınızı yoxlayın

Bir çox sosial şəbəkədə olduğu kimi forumlarda, xəbər saytlarında və ya tətbiqetmələrdə şəxsi məlumatlarımız var. Bu platformalar, üzv qeydiyyatı zamanı istifadəçilərimiz üçün bir çox məxfilik müqaviləsi və bu məlumatların düzgün bir şəkildə qurulması üçün bəzi tətbiq parametrlərini təklif edir.

Hackerlər sistemi qırmazdan əvvəl əvvəlcə bu sistemdən istifadə edən insanlar haqqında məlumat toplamağa başlayırlar. Sizin haqqınızda nə qədər çox məlumat əldə edə bilsələr, bir o qədər uğurlu kiber hücumlar ola bilər. Təbii ki, bu platformalardan istifadə edərkən, məxfilik və təhlükəsizlik ayarlarını açaraq, həmçinin məxfilik müqavilələrini oxuyaraq üçüncü şəxslərin bu məlumatlara daxil olmasını və ya istifadə etməsini maneə törədə bilərsiniz.

Linklərə klikləmədən 2 dəfə düşünün

Kiber cinayətkarlar ümumiyyətlə kiber hücumlarını URL qısaldılması xidmətlərindən istifadə edərək həyata keçirirlər. Bu zərərli bağlantılar URL qısaldılması xidmətləri ilə gizlənə bilər. Yoxlanmadan tıkladığınız hər hansı bir keçid sizi saxta bank saytına, saxta sosial şəbəkəyə və ya saxta alış-veriş saytına apara bilər. Bu şəkildə, kiber təcavüzkarlar işləri asanlaşdıra bilər və bir çox insanı şəbəkələrinə sala bilərlər. Diqqətsiz kliklər nəticəsində fərdi məlumatlarınıza giriş əldə edilə bilər və ya kompüterinizə zərərli proqram qurula bilər və kiber təcavüzkarların nəzarətinə keçə bilər.

İctimai (park, restoran və s.) Wi-Fi Bölgələrindən çəkinin

Bir çox ictimai Wi-Fi qaynar nöqtələr, kiber hücumçular üçün asanlıqla əldə edilən məlumatlar deməkdir. Hava limanları, kafelər, xəstəxanalar və s. Kimi bir çox yerdə Wifi istifadə edirik. Ancaq unutmayın ki, kiber təcavüzkarlar bu şəbəkələrdən də istifadə edə bilər və onlarla eyni şəbəkədə olmağın böyük riskləri var.

Bir kiber təcavüzkar, bir neçə saniyədə ümumi bir Wi-Fi sahəsindəki bütün istifadəçilərin şifrələrini əldə edə bilər, eyni zamanda sizi gözədəymədən saxta veb səhifələrə yönəldə bilər və şəxsi məlumatlarınız, şifrələriniz, kredit kartı məlumatlarınız kimi bir çox məlumat əldə edə bilər.

Əməliyyat sistemlərinizi yeniləməklə informasiya təhlükəsizliyi artırın

Əməliyyat sistemləri istifadə etdiyiniz cihazların idarə edilməsini və funksionallığını təmin edir. Əməliyyat sistemlərinin (Windows, Linux, MacOS) yeniləmələri sisteminizi aşkar edilmiş səhvlərə və ya təhlükəsizlik zəifliklərinə qarşı təhlükəsiz və sabit saxlamaq üçün yayımlanır. Bu yeniləmələri mobil, noutbuk və ya masaüstü kompüterlərinizdə etməlisiniz və informasiya təhlükəsizliyi üçün sistemlərinizi yeniləməlisiniz. Əks təqdirdə, əməliyyat sistemlərində aşkar olunan zəifliklər səbəbi ilə təcavüzkarlara arxa qapı aça bilər və yeniləmədiyiniz üçün istənilən vaxt kiber hücumlara məruz qalacağınızı unutmayın.

Elektron poçtlara (email) diqqət edin

Elektron poçtlar günümüzün internet dünyasında ən vacib ünsiyyət vasitələrindən biri halına gəldi. Elektron poçtlar kiber təcavüzkarların həm korporativ, həm də şəxsi istifadə üçün sistemə daxil olması üçün mühüm rol oynayır.

Saxta e-poçtlar və ya saxta keçidlərin açılması qurbanları bir neçə saniyə ərzində kiberhücuma məruz qoya bilər. Bu məqamda tanımadığınız şəxslərdən e-poçtları açarkən diqqətli olmalı, qısaldılmış URL olaraq göndərilən linklərə vurmamalı və e-poçtlarında naməlum şəxslərdən gələn hədələr, həyəcan və ya şantaj olan mətnlərə diqqət yetirməlisiniz. Kiber cinayətkarlar sistemlərə daxil olmaq üçün saxta e-poçtlarda zərərli bağlantılar göndərə, həmçinin yoluxmuş faylları və ya makroları olan zərərli sənədləri ötürə bilər.

Crack (mod olunmuş) və ya bilinməyən Yayımcı Proqramlarını yükləməyin

İnternet dünyasında bir çox tətbiqetmə olduğu kimi, bir çox proqram insanlara pulsuz olaraq təqdim olunur. Xüsusilə pulsuz proqram adı altında mod olunmuş proqramlar böyük bir risk daşıyır. Öz əlinizlə sisteminizə qurduğunuz bu proqramlar kompüterinizi kiber təcavüzkarlara idarə edə bilər. Eyni şey mobil tətbiqetmələrə də aiddir. Yayımcısı bilinməyən pulsuz proqram adı altında təqdim olunan tətbiqlərin böyük əksəriyyəti, kiber hücumçulara sistemlərə daxil olmaq üçün əlavə edilmiş zərərli kodlarla təchiz olunmuşdur. Bu kodlar sisteminizdə quraşdırılmış proqramlar olan sistemlərdə arxa qapıları aça bilər və ya sisteminizdəki məlumatlara zərər verə bilər.

Mütləq Firewall və ya Antivirus Proqramı istifadə edin

internet tehlukesizliyi

Firewall və ya Antivirus proqramları, kompüterlərinizdəki informasiya təhlükəsizliyini təmin edən vacib müdafiə addımlarından biridir. Müasir bir antivirus bir çox inkişaf etmiş təhdidi tutmağa qadirdir. Eyni zamanda, bu növ məhsullar internet trafikinizi izləyir və cihazlarınızı şəbəkə mühitindən yarana biləcək zərərli tətbiqetmələrə və hücumlara qarşı qoruyur. İşiniz üçün əvəzolunmaz olan firewall ilə birlikdə antivirus istifadəsini də laqeyd yanaşmayın.

Müasir dünyada antivirus tətbiqləri mobil cihazlar üçün də istehsal olunur. Mobil cihazlarımızda daha çox onlayn tətbiqetmələrdən istifadə etməyə başladıq. Təbii olaraq mobil dünyada bizi təhdid edən bir çox risk faktoru var. Masaüstünüzü firewall və antivirus proqramı ilə qoruduğunuzda, mobil və noutbuk cihazlarınıza müasir antivirus tətbiqetmələri quraşdıraraq kiber hücumlara qarşı informasiya təhlükəsizliyinizi təmin etməlisiniz.

Firewall ilə İnternet Trafikinə Nəzarət Edin və Korporativ Təhlükəsizlik Səviyyənizi Artırın

Firewall və ya proqram təminatı, internet trafikinizi idarə etmək üçün istehsal olunan vacib təhlükəsizlik qatlarından biridir. Kiber hücumlardan qorunmaq, zərərli saytların girişini bloklamaq və VPN (virtual xüsusi şəbəkələr) kimi müəssisənizə xas olan şifrəli rabitə metodlarını dəstəkləmək üçün bir çox korporativ şəbəkəni dəstəkləyir. Firewall istifadə fərdi istifadədə korporativ şəbəkənin informasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsində böyük rol oynayır. Firewall tətbiqləri informasiya təhlükəsizliyi təmin edən və kompüterinizi və ya şəbəkənizi internetdən və ya digər mühitlərdən gələn hücumlardan qoruyan tətbiqetmələrdir.

Daha çox texnologiya xəbəri üçün keçin: https://ilhambabayev.com/texnologiya-xeberleri

Əlaqəli məqalə

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir. Gərəkli sahələr * ilə işarələnmişdir

Back to top button